Wielu pacjentów wciąż utożsamia chirurgię stomatologiczną wyłącznie z usuwaniem zębów mądrości. Tymczasem jest to rozległa dziedzina medycyny, obejmująca leczenie poważnych stanów zapalnych, zmian chorobowych kości i tkanek miękkich, a także przygotowanie jamy ustnej do leczenia ortodontycznego, protetycznego oraz implantologicznego.
– Chirurg stomatologiczny zajmuje się sytuacjami, w których leczenie zachowawcze przestaje być wystarczające. Naszym celem jest bezpieczne rozwiązanie problemu i stworzenie stabilnych warunków do dalszego leczenia – wyjaśnia dr n. med. Tomasz Nowak, chirurg stomatologiczny i implantolog z krakowskiej kliniki Loftdent.
Z jakimi problemami pacjenci trafiają do chirurga?
Najczęstszym powodem konsultacji chirurgicznej są zęby, których nie da się już uratować, oraz zęby zatrzymane – przede wszystkim ósemki, ale również kły czy siekacze. Chirurgia stomatologiczna stanowi także ważny element leczenia ortodontycznego.
– Pacjenci często zgłaszają się z zębami, które nie wyrżnęły się prawidłowo. Część z nich wymaga usunięcia, inne – chirurgicznego odsłonięcia, aby ortodonta mógł wprowadzić je do łuku zębowego – tłumaczy dr n. med. Tomasz Nowak.
Istotnym obszarem pracy chirurga jest również leczenie zmian zapalnych prowadzących do zaniku kości. Takie ubytki mogą rozwijać się latami bez objawów i zostać wykryte dopiero na zdjęciu radiologicznym.
– Zdarza się, że pacjent nie odczuwa żadnego bólu, a w kości obecna jest rozległa zmiana. Wtedy konieczne jest jej usunięcie i odbudowa tkanki kostnej – dodaje dr n. med. Tomasz Nowak.
Ekstrakcja zęba – decyzja przemyślana, nie pochopna
Usunięcie zęba nigdy nie jest pierwszym wyborem. Każdą decyzję poprzedza szczegółowe badanie oraz diagnostyka obrazowa, najczęściej pantomogram lub tomografia CBCT.
– Ząb usuwamy wtedy, gdy nie ma możliwości jego skutecznego leczenia lub gdy jego pozostawienie może prowadzić do powikłań. Zawsze patrzymy na sytuację całościowo i planujemy dalsze etapy terapii – podkreśla dr n. med. Tomasz Nowak.
Wskazaniami do ekstrakcji są m.in. zaawansowana próchnica, pęknięcia korzenia, znaczna utrata kości w przebiegu chorób przyzębia, nawracające stany zapalne czy torbiele. W przypadku ósemek problemem bywają przewlekłe zapalenia, ból oraz ucisk na sąsiednie zęby.
– Często usunięcie zęba jest elementem większego planu leczenia – przygotowuje do ortodoncji, protetyki lub implantów – zaznacza dr n. med. Tomasz Nowak.
Ósemki – nie zawsze do usunięcia
Zęby mądrości wyrzynają się najpóźniej i często brakuje dla nich miejsca w łuku. To sprzyja ich zatrzymaniu lub nieprawidłowemu ustawieniu.
– Zatrzymane ósemki mogą być źródłem przewlekłych stanów zapalnych i dolegliwości bólowych, a nawet wpływać na ustawienie pozostałych zębów – mówi dr n. med. Tomasz Nowak.
Nawet prawidłowo wyrżnięte ósemki bywają trudne do utrzymania w czystości, co zwiększa ryzyko próchnicy. Decyzja o ich usunięciu zawsze opiera się na analizie badań i ocenie ryzyka powikłań.
– Nie ma tu uniwersalnych schematów. Każdy przypadek oceniamy indywidualnie – dodaje dr n. med. Tomasz Nowak.
Ząb zatrzymany – jak wygląda leczenie chirurgiczne?
Ząb zatrzymany to taki, który nie pojawił się w jamie ustnej mimo prawidłowego rozwoju. Najczęściej dotyczy to kłów w szczęce oraz ósemek.
– W takich sytuacjach wykonujemy chirurgiczne odsłonięcie korony zęba. Dzięki temu ortodonta może stopniowo, za pomocą aparatu, wprowadzić ząb do prawidłowej pozycji – wyjaśnia dr n. med. Tomasz Nowak.
Przygotowanie do implantów i protetyki
Chirurgia stomatologiczna jest nieodłącznym elementem nowoczesnej implantologii i protetyki. Zanim możliwe będzie wszczepienie implantu lub wykonanie uzupełnienia protetycznego, jama ustna musi być wolna od stanów zapalnych, a ilość kości – wystarczająca.
– Naszym zadaniem jest stworzenie zdrowego, stabilnego podłoża. Usuwamy zęby bez rokowania, leczymy zmiany zapalne i odbudowujemy kość, jeśli jest to konieczne – podkreśla dr n. med. Tomasz Nowak.
Zaniki kości – skąd się biorą i jak je leczyć?
Ubytki kostne są najczęściej skutkiem przewlekłych infekcji, nieleczonej próchnicy, martwicy miazgi lub chorób przyzębia. Do ich powstawania przyczyniają się także braki zębowe, nieprawidłowe obciążenia zgryzowe oraz choroby ogólne, takie jak cukrzyca czy osteoporoza.
– Antybiotyk może być wsparciem, ale nie rozwiąże problemu. Kluczowe jest usunięcie przyczyny i odbudowa kości – zaznacza dr n. med. Tomasz Nowak.
W rozległych ubytkach stosuje się materiały kościozastępcze.
– Najlepsze efekty daje materiał ludzki z banku tkanek. Bardzo dobrze integruje się z organizmem i umożliwia odbudowę pełnowartościowej, ukrwionej kości – podkreśla dr n. med. Tomasz Nowak.
Dlaczego warto odbudować kość po ekstrakcji?
Po usunięciu zęba kość zaczyna stopniowo zanikać. Może to utrudnić późniejsze leczenie implantologiczne i wpłynąć na estetykę oraz funkcję żucia.
– Zabezpieczenie zębodołu pozwala zachować objętość kości i linię dziąsła. W idealnych warunkach można połączyć ekstrakcję, odbudowę kości i wszczepienie implantu podczas jednej wizyty – wyjaśnia dr n. med. Tomasz Nowak.
Zabieg i rekonwalescencja
Współczesna chirurgia stomatologiczna wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu zabiegi są bezbolesne.
– Po zabiegu mogą pojawić się obrzęk i tkliwość utrzymujące się przez kilka dni. To normalny proces gojenia – mówi dr n. med. Tomasz Nowak.
Pacjentom zaleca się chłodzenie operowanej okolicy, lekką dietę, unikanie wysiłku i alkoholu oraz staranną higienę jamy ustnej. Antybiotyk stosuje się tylko w uzasadnionych przypadkach.
Kiedy zgłosić się do chirurga bez zwłoki?
Pilna konsultacja jest wskazana przy bólu, obrzęku, ropniach, problemach z otwieraniem ust, dolegliwościach w okolicy ósemek, powikłaniach po leczeniu kanałowym oraz przed planowanym leczeniem ortodontycznym, protetycznym lub implantologicznym.
– Rolą chirurga stomatologicznego jest przewidywalne i bezpieczne leczenie – od interwencji w ostrych stanach zapalnych po kompleksowe przygotowanie do odbudowy uzębienia. Każdego pacjenta traktujemy indywidualnie – podsumowuje dr n. med. Tomasz Nowak, chirurg stomatologiczny i implantolog z krakowskiej kliniki Loftdent.
