Nie tylko zęby. Co łączy ból skroni, sztywną żuchwę i napięty kark?

0
188

Rano budzisz się ze zmęczoną szczęką. Przy ziewaniu coś przeskakuje w okolicy ucha, a po dłuższej rozmowie zaczyna boleć skroń. Takie objawy często trudno ze sobą powiązać. Tymczasem mogą dotyczyć jednego układu: mięśni i stawów, które umożliwiają żucie, mówienie i otwieranie ust. Ich pracą zajmuje się między innymi fizjoterapia stomatologiczna.

Nazwa może sugerować terapię zębów, jednak jej zakres jest znacznie szerszy. Fizjoterapeuta ocenia sposób poruszania żuchwą, stan mięśni żucia oraz stawów skroniowo-żuchwowych. Bierze pod uwagę także okolice szyi, a przede wszystkim pyta, kiedy pojawiają się dolegliwości i jakie codzienne zachowania mogą je nasilać.

– Układ stomatognatyczny nie składa się wyłącznie z zębów. To połączony system obejmujący stawy, mięśnie, powięzi, język, okolice czaszki i odcinek szyjny kręgosłupa. Dlatego problem odczuwany jako ból zęba, ucha czy skroni może mieć komponent mięśniowy lub stawowy. Zadaniem fizjoterapeuty jest ocena funkcji całego tego obszaru, a nie leczenie pojedynczego objawu w oderwaniu od jego możliwych przyczyn – wyjaśnia mgr Marcin Fryś, fizjoterapeuta stomatologiczny z krakowskiej kliniki Loftdent.

Sygnałem do konsultacji może być ból podczas gryzienia, ograniczone otwieranie ust, uczucie sztywności twarzy czy nawracające blokowanie żuchwy. Niepokój budzą także bolesne trzaski w stawie oraz wrażenie, że żuchwa porusza się inaczej niż wcześniej. Niektóre osoby skarżą się przede wszystkim na ból policzka, skroni, okolicy ucha albo karku. Inne zauważają, że rano ich mięśnie są zmęczone, choć nie wiedzą, co dzieje się podczas snu.

Jedną z możliwych przyczyn są zaburzenia skroniowo-żuchwowe, obejmujące stawy, mięśnie żucia i powiązane z nimi struktury. Same objawy nie wystarczają jednak do postawienia rozpoznania. Ból ucha, twarzy lub głowy może mieć również podłoże stomatologiczne, laryngologiczne albo neurologiczne. Gdy obraz dolegliwości tego wymaga, fizjoterapeuta kieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty lub współpracuje z lekarzem prowadzącym.

Sprawdź także:  Jak wygląda diagnostyka i leczenie żylaków powrózka nasiennego?

– Pacjenci często przez długi czas ignorują sygnały ostrzegawcze. Przyzwyczajają się do tego, że rano mają zmęczoną żuchwę, podczas jedzenia boli ich skroń, a przy ziewaniu muszą uważać, ponieważ staw przeskakuje. Tymczasem są to informacje o przeciążeniu albo zaburzeniu funkcji. Im wcześniej ocenimy mechanizm problemu, tym łatwiej zaplanować postępowanie zachowawcze i ograniczyć utrwalanie nieprawidłowych wzorców ruchowych – mówi Marcin Fryś.

Zaciskasz zęby, choć o tym nie wiesz?

Bruksizm nie ogranicza się do zgrzytania zębami w nocy. U części osób objawia się także zaciskaniem szczęk na jawie. Można to robić nieświadomie podczas pracy, prowadzenia samochodu czy skupienia nad trudnym zadaniem. Jeśli takie zachowanie się powtarza, mięśnie żucia są regularnie obciążane.

W fizjoterapii ważne jest znalezienie tego, co podtrzymuje dolegliwości. Terapeuta może pracować z bolesnymi tkankami i ruchomością żuchwy, ale jednocześnie uczy pacjenta zauważać momenty napinania mięśni. Wspólnie szukają sposobów ograniczenia przeciążenia oraz dobierają ćwiczenia do wykonywania w domu. Leczenie bywa prowadzone równolegle ze stomatologicznym lub innym postępowaniem, zależnie od przyczyny problemu.

– W terapii nie chodzi wyłącznie o rozluźnienie mięśnia żwacza. Jeżeli po zabiegu pacjent wraca do wielogodzinnego zaciskania zębów, wysuwania głowy przed ekranem i utrzymywania napięcia, efekt będzie krótkotrwały. Potrzebujemy połączyć pracę manualną z edukacją, zmianą nawyków i ćwiczeniami, które pacjent jest w stanie wykonywać samodzielnie – podkreśla fizjoterapeuta.

Sprawdź także:  Sprawdź, jakie błędy najczęściej popełniamy w codziennej higienie zębów

Co fizjoterapia wnosi do leczenia stomatologicznego?

Pacjent z bólem stawu lub ograniczoną ruchomością żuchwy może potrzebować oceny funkcjonalnej jeszcze przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego. Dzięki niej wiadomo, z jakimi objawami przystępuje do terapii i czy mięśnie oraz stawy wymagają osobnego postępowania. W razie potrzeby fizjoterapia towarzyszy również leczeniu aparatem. Nie zastępuje jednak diagnostyki ortodontycznej ani decyzji dotyczących ustawienia zębów.

Podobna współpraca bywa pomocna przy rozległych odbudowach protetycznych. Korony, mosty czy rekonstrukcja startych zębów zmieniają warunki, w których pacjent gryzie. Gdy wcześniej pojawiały się bóle mięśni, problemy z ruchem żuchwy lub silne zaciskanie zębów, fizjoterapeuta może pomóc ocenić stan wyjściowy, a później wspierać adaptację. Jeśli po wykonaniu uzupełnienia zęby stykają się w niepokojący sposób, konieczna jest kontrola u stomatologa – fizjoterapia nie służy do poprawiania koron czy mostów.

Również przy implantach nie ma zasady, że każdy pacjent potrzebuje rehabilitacji. Konsultację warto rozważyć wtedy, gdy szerokie lub długotrwałe otwieranie ust sprawia trudność, występuje ból stawu albo planowana jest większa odbudowa u osoby z istniejącymi zaburzeniami funkcji żuchwy.

Inna sytuacja dotyczy rozległych operacji szczękowo-twarzowych, w tym zabiegów ortognatycznych. Po uzgodnieniu postępowania z chirurgiem fizjoterapeuta może pomagać pacjentowi odzyskiwać ruchomość, pracować z blizną i obrzękiem oraz stopniowo wracać do codziennych czynności. Zakres terapii zależy od zabiegu i etapu gojenia.

Od rozmowy do planu terapii

Pierwsza wizyta zaczyna się od wywiadu. Znaczenie ma nie tylko miejsce bólu, lecz także jego przebieg: czy pojawia się rano, przy jedzeniu, podczas ziewania, po pracy przy komputerze? Fizjoterapeuta pyta o wcześniejsze zabiegi, leczenie ortodontyczne i protetyczne, urazy, jakość snu oraz nawyki związane z żuchwą. W razie potrzeby zapoznaje się z dokumentacją, którą pacjent już posiada.

Sprawdź także:  Produkcja kontraktowa leków - na co należy zwrócić uwagę?

W badaniu sprawdza, jak szeroko i w jaki sposób otwierają się usta, czy żuchwa porusza się płynnie na boki i do przodu oraz które ruchy wywołują objawy. Ocenia też wrażliwość mięśni i tkanek twarzy oraz szyi. Czasem badanie obejmuje wnętrze jamy ustnej; pacjent powinien wcześniej wiedzieć, po co jest wykonywane. Dodatkowe badania obrazowe rozważa się według potrzeb, a nie rutynowo u każdej osoby.

– Pierwsza konsultacja nie służy temu, żeby od razu zastosować jak najwięcej technik. Najważniejsze jest ustalenie, które struktury są wrażliwe, jaki ruch prowokuje objawy, co pacjent robi swobodnie, a gdzie pojawia się ograniczenie. Dopiero na tej podstawie możemy zbudować terapię odpowiadającą rzeczywistemu problemowi – mówi ekspert Loftdent.

Dalsze postępowanie może łączyć pracę manualną, ćwiczenia poprawiające kontrolę i zakres ruchu oraz zmianę nawyków. Pacjent dowiaduje się, jak rozpoznawać zaciskanie zębów i które zachowania chwilowo nasilają ból – na przykład długie żucie gumy, podpieranie brody czy bardzo szerokie otwieranie ust w okresie zaostrzenia. Celem jest stopniowy powrót do swobodnego korzystania z żuchwy, a nie trwałe unikanie ruchu. Dlatego to, co pacjent robi między wizytami, stanowi ważną część całej terapii.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj