Nowotwory kości i kręgosłupa rzadko pojawiają się w przestrzeni publicznej. Choć nie należą do najczęstszych schorzeń onkologicznych, ich rozpoznanie i terapia pozostają dużym wyzwaniem zarówno dla pacjentów, jak i lekarzy. O tym, czym zajmuje się onkologia ortopedyczna, jakie objawy powinny budzić czujność i jak wygląda proces leczenia, opowiada lek. Daniel Płomiński, ortopeda-traumatolog i chirurg kręgosłupa z Centrum Medycznego Ortho-Plus w Krakowie.
Czym jest onkologia ortopedyczna
Onkologia ortopedyczna obejmuje diagnostykę i leczenie guzów pierwotnych oraz przerzutowych układu kostno-stawowego i kręgosłupa. Z jednej strony są to zmiany wywodzące się bezpośrednio z tkanki kostnej (np. mięsaki), z drugiej – ogniska wtórne powstałe w wyniku przerzutów z innych narządów. Guzy pierwotne mogą mieć charakter łagodny lub złośliwy, a ich częstość zależy m.in. od wieku i lokalizacji. U dorosłych występują rzadko, zdecydowanie częściej u dzieci i młodzieży. W praktyce klinicznej dominują jednak zmiany przerzutowe, wielokrotnie częstsze od pierwotnych.
– Onkologia ortopedyczna spina w całość doświadczenia ortopedów, onkologów i radioterapeutów – zaznacza lek. Daniel Płomiński.
Objawy, które łatwo pomylić z innymi schorzeniami
Najczęstszym sygnałem są bóle kości lub pleców, często przypisywane zwyrodnieniom czy rwie kulszowej. To sprawia, że rozpoznanie bywa opóźnione. Czujność powinna wzbudzić również nagła utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie, stany podgorączkowe i nieprawidłowe wyniki badań. Jeśli dolegliwości są nietypowe i utrzymują się mimo leczenia, należy rozważyć podłoże nowotworowe.
– Zdarza się, że pacjent leczony jest „na zwyrodnienie”, a przyczyną bólu okazuje się przerzut w kręgosłupie – podkreśla specjalista.
Etapy diagnostyki
Diagnostyka zwykle rozpoczyna się od badań obrazowych: zdjęcia RTG, tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego. W przypadku podejrzenia guza wykonuje się biopsję, która pozwala potwierdzić rozpoznanie i określić cechy biologiczne zmiany, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania.
– Biopsja ukierunkowuje terapię i umożliwia dobór leczenia celowanego – dodaje lek. Płomiński.
Leczenie – chirurgia w centrum, wsparcie terapią systemową
Podstawą leczenia wielu guzów kości i kręgosłupa jest operacja, często w technice resekcji en bloc z marginesem tkanek zdrowych. Ubytki kostne można odtworzyć protezami lub innymi rozwiązaniami rekonstrukcyjnymi, co pomaga przywrócić sprawność.
– Największym wyzwaniem bywa nie sama operacja, lecz szybkie i trafne rozpoznanie – zauważa chirurg. U młodszych pacjentów przeważają nowotwory pierwotne, które leczy się przede wszystkim operacyjnie, z uzupełniającą terapią systemową. U dorosłych częstsze są zmiany przerzutowe, dlatego kluczowe jest zlokalizowanie ogniska pierwotnego i włączenie leczenia ogólnoustrojowego: chemioterapii, radioterapii lub terapii celowanych.
Współpraca wielu specjalistów
Opieka nad chorym wymaga współdziałania zespołu: onkologów, radioterapeutów, radiologów, hematologów, chirurgów, rehabilitantów i pielęgniarek. Taki model realnie zwiększa szanse na powodzenie terapii. Niestety część pacjentów trafia do ośrodków specjalistycznych dopiero w zaawansowanym stadium, gdy możliwości leczenia radykalnego są ograniczone i pozostaje postępowanie paliatywne. Mimo to postęp medycyny pozwala coraz częściej wykonywać zabiegi poprawiające funkcjonowanie i wydłużające życie.
– Takie interwencje potrafią dodać pacjentowi miesiące, a czasem rok czy dwa życia – mówi ekspert.
Szybka diagnostyka – klucz do sukcesu
Nowotwory kości i kręgosłupa mogą rozwijać się skrycie, a wyraźne objawy pojawiają się późno. Dlatego kluczowe jest wczesne skierowanie na odpowiednie badania i prowadzenie leczenia przez doświadczony, multidyscyplinarny zespół.
– Wcześnie postawiona diagnoza i szybkie wdrożenie terapii realnie przekładają się na lepsze rokowanie – podsumowuje lek. Daniel Płomiński z Ortho-Plus.
