Trwa Tydzień Jaskry – akcja edukacyjna przypominająca o jednej z najpoważniejszych chorób oczu. Schorzenie to jest jedną z głównych przyczyn utraty wzroku u osób po 60. roku życia. Problem polega na tym, że jaskra przez długi czas może nie powodować żadnych wyraźnych objawów. Jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona, prowadzi do trwałego uszkodzenia nerwu wzrokowego, a w konsekwencji do nieodwracalnej utraty widzenia.
Jak zaznacza lek. Tomasz Tomczyk, okulista z placówek Oko-Test w Olkuszu i Nowym Targu, kluczowe znaczenie w zapobieganiu poważnym powikłaniom ma szybka diagnoza.
– W jaskrze dochodzi do stopniowego uszkadzania nerwu wzrokowego, najczęściej w wyniku podwyższonego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Niestety we wczesnym stadium choroba przebiega praktycznie bezobjawowo. Wielu pacjentów zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy zmiany są już bardzo zaawansowane – wyjaśnia specjalista.
Mechanizm powstawania choroby
W zdrowym oku nieustannie produkowana jest tzw. ciecz wodnista. Odpowiada ona między innymi za utrzymanie prawidłowego ciśnienia w gałce ocznej. Płyn ten powinien być regularnie odprowadzany przez strukturę nazywaną kątem przesączania.
Jeżeli jednak jego odpływ zostaje utrudniony, ciecz zaczyna się gromadzić, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz oka. Zbyt wysokie ciśnienie może z czasem uszkadzać nerw wzrokowy.
Nerw wzrokowy jest strukturą niezwykle złożoną – składa się z ponad miliona włókien nerwowych przekazujących informacje wzrokowe z oka do mózgu.
– Można go porównać do przewodu złożonego z wielu cienkich kabli. Jeśli część z nich ulega zniszczeniu, w polu widzenia pojawiają się ubytki. Problem w tym, że pacjent często nie zauważa ich przez długi czas – tłumaczy okulista.
Dwie najczęstsze postacie jaskry
Chociaż istnieje kilka odmian tej choroby, najczęściej diagnozuje się dwie.
Pierwszą jest jaskra z otwartym kątem przesączania. To najczęstsza forma choroby. Postępuje powoli i przez długi czas nie daje żadnych objawów. Odpływ cieczy wodnistej stopniowo się pogarsza, jednak pacjent początkowo nie odczuwa bólu ani pogorszenia wzroku.
– Właśnie dlatego profilaktyczne badania wzroku są tak ważne. Bez nich choroba może rozwijać się przez wiele lat niezauważona – podkreśla lek. Tomasz Tomczyk.
Drugą formą jest jaskra z zamkniętym kątem przesączania. W tym przypadku może dojść do nagłego zablokowania odpływu cieczy przez tęczówkę, co powoduje gwałtowny wzrost ciśnienia w oku.
Tzw. ostry atak jaskry jest stanem nagłym wymagającym natychmiastowej interwencji lekarskiej.
Do jego objawów należą m.in.:
-
nagłe pogorszenie widzenia
-
silny ból oka
-
ból głowy
-
nudności lub wymioty
-
widzenie kolorowych obwódek wokół świateł
– Jeśli pojawią się takie symptomy, trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza lub na oddział ratunkowy. Brak szybkiej pomocy może doprowadzić do bardzo szybkiej utraty wzroku – ostrzega specjalista.
Czynniki zwiększające ryzyko choroby
Ryzyko zachorowania na jaskrę wzrasta wraz z wiekiem, jednak nie jest to jedyny czynnik sprzyjający jej rozwojowi.
Do najważniejszych należą:
-
podwyższone ciśnienie w oku
-
wady wzroku, takie jak krótkowzroczność lub nadwzroczność
-
urazy oka
-
długotrwałe stosowanie leków sterydowych
-
cienka rogówka
-
choroby ogólnoustrojowe, np. cukrzyca i nadciśnienie
-
występowanie jaskry u członków rodziny
– Szczególną uwagę powinny zwrócić osoby po czterdziestce oraz te, u których w rodzinie występowała jaskra. W takich przypadkach regularne wizyty kontrolne u okulisty są niezwykle ważne – podkreśla lek. Tomasz Tomczyk.
Jak wygląda diagnostyka?
Rozpoznanie jaskry możliwe jest wyłącznie dzięki dokładnemu badaniu okulistycznemu. Sam pomiar ciśnienia w gałce ocznej nie jest wystarczający do postawienia diagnozy.
Podczas wizyty lekarz może wykonać m.in.:
-
pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego
-
ocenę kąta przesączania
-
analizę stanu nerwu wzrokowego
-
badanie pola widzenia
-
tomografię oka (OCT)
-
pomiar grubości rogówki
– Jaskra jest często określana jako „cichy złodziej wzroku”, ponieważ przez długi czas nie powoduje wyraźnych objawów. Szacuje się, że nawet połowa osób chorujących na jaskrę nie jest świadoma swojej choroby – mówi okulista.
Czy można zatrzymać rozwój jaskry?
Choć uszkodzeń nerwu wzrokowego nie da się odwrócić, odpowiednio wczesne leczenie pozwala zahamować postęp choroby.
Najczęściej stosuje się krople do oczu, które obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe. Działają one poprzez ograniczenie produkcji cieczy wodnistej lub ułatwienie jej odpływu.
– Kluczowe znaczenie ma systematyczne stosowanie zaleconych leków oraz regularne wizyty kontrolne. Dzięki temu wielu pacjentów może zachować dobre widzenie przez wiele lat – podsumowuje lek. Tomasz Tomczyk.
Specjaliści podkreślają, że najskuteczniejszą ochroną przed poważnymi konsekwencjami jaskry pozostaje profilaktyka. Regularne badania wzroku pozwalają wykryć chorobę na wczesnym etapie, zanim dojdzie do trwałych uszkodzeń nerwu wzrokowego.
