Szkolna ławka szybko ujawnia trudności z widzeniem

0
158

Wzrok dziecka pod szkolną obserwacją

Objawy których nie należy przeoczyć i zasady profilaktyki krótkowzroczności

Powrót do szkolnej ławki oznacza dla dzieci wiele godzin czytania, pisania, przepisywania z tablicy i pracy przy komputerze. To właśnie wtedy po raz pierwszy może się okazać, że uczeń nie widzi tak dobrze, jak powinien. Mruży oczy, przysuwa się do tablicy, pochyla głowę nisko nad zeszytem albo unika czytania. Takie zachowania nie zawsze wynikają z braku koncentracji czy niechęci do nauki. Ich przyczyną może być nierozpoznana wada wzroku.

Szczególną uwagę warto zwrócić na krótkowzroczność, która często ujawnia się właśnie w wieku szkolnym i może pogłębiać się wraz ze wzrostem dziecka. O sygnałach ostrzegawczych, terminach badań oraz codziennych nawykach wspierających wzrok mówi lek. Tomasz Tomczyk, okulista z OKO-TEST Diagnostyka i Chirurgia Oka w Olkuszu i Nowym Targu.

Dziecko nie ma punktu odniesienia, który pozwoliłby mu ocenić jakość własnego widzenia. Jeśli wada narasta powoli, młody człowiek może uznawać niewyraźny obraz za coś zupełnie normalnego i nie zgłaszać żadnych dolegliwości. Problem staje się widoczny dopiero wtedy, gdy szkolne obowiązki wymagają częstego przenoszenia wzroku z zeszytu na tablicę, śledzenia tekstu w książce i długotrwałego skupienia na bliskiej odległości.

– Pierwszym sygnałem może być informacja, że uczeń nie odczytuje napisów na tablicy, myli litery albo chce siedzieć w pierwszej ławce. Rodzice powinni także zwrócić uwagę na mrużenie oczu, podchodzenie do telewizora, mocne pochylanie się nad zeszytem, pocieranie oczu, bóle głowy i szybkie zmęczenie podczas czytania. Z problemem wzrokowym mogą wiązać się również słabsze wyniki w nauce i unikanie czynności wymagających patrzenia z bliska – wyjaśnia lek. Tomasz Tomczyk.

Nie zawsze objawy są wyraźne. Zdarza się, że dziecko przez dłuższy czas radzi sobie dzięki lepiej widzącemu oku, a drugie pozostaje mniej aktywne. Dlatego brak skarg nie jest równoznaczny z pewnością, że narząd wzroku rozwija się prawidłowo.

Sprawdź także:  Starzenie się zębów – jak zadbać o ich zdrowie i estetykę w dojrzałym wieku?

Krótkowzroczność to nie tylko niewyraźna tablica

Krótkowzroczność, nazywana także miopią, należy do najczęstszych problemów wzrokowych u uczniów. Osoba z tą wadą widzi wyraźniej z bliska, natomiast przedmioty znajdujące się w oddali stają się rozmazane. W szkolnej codzienności może to oznaczać trudność z odczytywaniem tablicy, rozpoznawaniem twarzy z większej odległości czy obserwowaniem piłki podczas zajęć sportowych.

Znaczenie mają predyspozycje rodzinne, jednak na rozwój wady wpływa również styl życia. Wielogodzinna nauka i inne czynności wykonywane z bliska, niewielka ilość czasu spędzanego na zewnątrz, trzymanie telefonu tuż przed oczami oraz brak regularnych przerw zwiększają obciążenie układu wzrokowego.

– Miopia najczęściej rozpoczyna się w okresie szkolnym i może postępować, gdy dziecko rośnie. Jej konsekwencją nie jest jedynie gorsze widzenie z daleka. Wysoka krótkowzroczność wiąże się w dorosłości z większym ryzykiem poważnych chorób oczu. Dlatego tak ważne są wczesne rozpoznanie, właściwa korekcja i systematyczna ocena tempa progresji wady – podkreśla okulista z OKO-TEST.

Szczególnej obserwacji wymagają dzieci, których jedno lub oboje rodziców ma krótkowzroczność.

Kiedy umówić dziecko na badanie wzroku

Ocena wzroku zaczyna się już w pierwszych miesiącach życia podczas badań przesiewowych. Jeżeli ich wynik budzi wątpliwości, występują dodatkowe czynniki ryzyka lub rodzic zauważa niepokojące zachowanie dziecka, potrzebna jest konsultacja okulistyczna. Dotyczy to szczególnie wcześniaków, dzieci z rodzinnym obciążeniem chorobami oczu, zezem, nietypowym ustawieniem gałek ocznych, białym odblaskiem w źrenicy, uporczywym łzawieniem, nawracającym zaczerwienieniem albo trudnością w śledzeniu przedmiotów.

Pełne badanie okulistyczne warto przeprowadzić w okresie przedszkolnym, a najpóźniej przed rozpoczęciem nauki w szkole, około siódmego roku życia. Dalszy harmonogram kontroli zależy od wieku, wyniku badania i indywidualnych czynników ryzyka. Przy rozpoznanej wadzie wizyty odbywają się zgodnie z zaleceniami okulisty, zwykle co 6–12 miesięcy. Szybka progresja krótkowzroczności może wymagać częstszej oceny.

– Podczas badania przed rozpoczęciem szkoły sprawdzamy nie tylko ostrość widzenia. Oceniamy także ustawienie i współpracę oczu oraz refrakcję, czyli obecność wady. U dzieci bardzo istotne jest badanie po zastosowaniu kropli rozszerzających źrenice i czasowo wyłączających akomodację. Pozwala ono dokładniej określić rzeczywistą wartość wady – tłumaczy lek. Tomasz Tomczyk.

Sprawdź także:  Czy mleko kokosowe jest zdrowe?

Jeżeli dziecko nie zostało zbadane przed pierwszym dzwonkiem, nie ma powodu, by odkładać wizytę do końca roku szkolnego. Pierwsze tygodnie nauki są dobrą okazją do obserwacji jego zachowania i szybkiego reagowania na pojawiające się trudności.

Objawy które powinny przyspieszyć konsultację

Wizyty u okulisty nie należy odkładać, jeśli dziecko:

  • mruży oczy, zasłania jedno z nich, przekrzywia głowę lub mocno przybliża twarz do książki i ekranu

  • nie odczytuje napisów na tablicy, siada tuż przy telewizorze albo ma problem z rozpoznawaniem osób z dalszej odległości

  • skarży się na bóle głowy, pieczenie oczu, podwójne widzenie lub szybkie zmęczenie w czasie nauki

  • często się potyka, nieprawidłowo ocenia odległość albo rezygnuje z czytania, rysowania i zabaw wymagających precyzyjnego widzenia

  • zezuje, także tylko okresowo lub w momentach zmęczenia

  • ma oczy zaczerwienione, łzawiące, obrzęknięte lub z ropną wydzieliną

  • doznało urazu oka, oczodołu lub głowy, po którym wystąpiły zaburzenia widzenia.

Pilnej pomocy wymagają natomiast nagła utrata lub wyraźne pogorszenie widzenia, silny ból oka, światłowstręt, kontakt oka z substancją chemiczną, biały odblask widoczny w źrenicy oraz nagle powstały zez.

Codzienne zasady które pomagają chronić wzrok

Prawidłowe nawyki nie zastąpią badania i nie skorygują istniejącej wady, ale pomagają ograniczać zmęczenie wzroku i wspierają profilaktykę krótkowzroczności. Miejsce nauki powinno być dobrze oświetlone, a książka lub zeszyt znajdować się w bezpiecznej, wygodnej odległości. Telefon nie powinien być trzymany tuż przed twarzą, a długa praca przy ekranie musi być regularnie przerywana.

Pomocna jest zasada 20–20–20: po 20 minutach patrzenia z bliska należy przez co najmniej 20 sekund skupić wzrok na obiekcie znajdującym się około 6 metrów dalej.

Sprawdź także:  Otoskop – jak działa i dlaczego warto mieć go w domowej apteczce?

Duże znaczenie ma także codzienny pobyt na świeżym powietrzu. Polskie Towarzystwo Okulistyczne wskazuje, że spędzanie około dwóch godzin dziennie poza pomieszczeniami może działać ochronnie i zmniejszać ryzyko rozwoju krótkowzroczności.

– Warto każdego dnia zachęcać dzieci do ruchu na zewnątrz. Korzystne są zarówno światło dzienne, jak i patrzenie na obiekty znajdujące się w różnych odległościach. Nie zapominajmy przy tym o ochronie przed promieniowaniem UV: okularach przeciwsłonecznych z odpowiednim filtrem i nakryciu głowy – mówi ekspert.

Jeśli miopia została już rozpoznana, samo ograniczenie czasu ekranowego nie zahamuje jej rozwoju. Potrzebne są prawidłowo dobrane okulary lub inna zalecona korekcja oraz regularne kontrole. W zależności od wieku dziecka, tempa narastania wady i wyników badań okulista może zaproponować metody, których celem jest nie tylko poprawa ostrości widzenia, lecz także spowolnienie progresji krótkowzroczności.

Dobry wzrok wspiera naukę i rozwój

Układ wzrokowy najintensywniej dojrzewa w pierwszych latach życia. Niewykryta wada, zez lub duża różnica ostrości widzenia między oczami mogą doprowadzić do niedowidzenia. Mózg zaczyna wówczas preferować informacje pochodzące z lepiej widzącego oka i stopniowo ogranicza wykorzystywanie obrazu z oka słabszego. Im wcześniej rozpocznie się odpowiednie leczenie, tym większa jest szansa na prawidłowy rozwój widzenia.

– Kontrola okulistyczna powinna być dla rodziców równie naturalna jak bilans zdrowia czy wizyta u dentysty. Wzrok pracuje przez większą część szkolnego dnia, a nieskorygowana wada może obniżać koncentrację, spowalniać wykonywanie zadań i pogarszać samopoczucie dziecka. Wczesna diagnoza pozwala szybciej wdrożyć skuteczną pomoc – podsumowuje lek. Tomasz Tomczyk.

Początek roku szkolnego warto więc wykorzystać na prostą kontrolę: zapytać dziecko, czy wyraźnie widzi tablicę, przyjrzeć się jego zachowaniu podczas odrabiania lekcji i sprawdzić, kiedy ostatnio miało wykonane badanie wzroku.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj